Maria, người chị và người môn đệ - Mẫu gương hoàn hảo của sự hiệp thông đích thực

Maria, diện mạo độc đáo trong lịch sử cứu độ, không chút nghi ngờ Mẹ được trình bày như biểu tượng nhân loại về một hiện hữu quan hệ. Sau gợi nhắc về Công Đồng Vat. II, trong suy tư vắn gọn này chúng tôi sẽ cống hiến hai khía cạnh nổi bật về nhân cách của Đức Maria: “người chị của chúng ta” và “người nữ môn đệ của Đức Giêsu”.

Maria, “người chị của chúng ta”

Thần học thánh mẫu đương đại đã tìm cách nghiên cứu và đào sâu những khía cạnh này, đã canh tân và đào sâu các tham chiếu về những quan hệ đã được Đức Maria sống trong hiện hữu lịch sử của Mẹ. Như chúng ta, Mẹ Maria đã trải qua những mùa của cuộc sống khác nhau: mùa xuân của thời thơ ấu và niên thiếu, mùa hè của tuổi thanh xuân và trưởng thành, mùa thu của chặng đường kết thúc hành trình. Cả Mẹ cũng đã chẳng có một phác thảo sẵn, Mẹ thiết lập lịch sử và hiện hữu của mình bằng những kinh nghiệm thường hằng, đã học nghề, đã lao tác, đã vất vả, đã khổ đau (đc Lc 2,35) và bằng cả những rộn ràng của niềm vui (đc Lc 1,27), những hy vọng, những nghĩa cử nghi lễ (đc Lc 2,22-39), những cuộc gặp gỡ hồ hởi (đc Lc 1,39-56). Như mọi nhân sinh, Mẹ làm kinh nghiệm về sự mỏng dòn, thế mệt mỏi, nỗi đau thương (đc Lc 2,35) và về cái chết; Mẹ cũng trải nghiệm những giây phút của sự hiểu lầm và sương mù (đc Lc 2,41-51). Tất cả đều khiến cho Mẹ nên người chị em của chúng ta, chúng ta cũng thế thường bị áp lực bằng sự mỏi mệt, bằng khổ đau, bằng tăm tối.

Như thế, cả Mẹ Maria cũng đã không có một đời sống dễ dãi, đã soạn sẵn, với mọi vấn đề đã giải quyết. Mẹ là một người nữ khiêm hạ của dân tộc; Mẹ sống trong một làng nhỏ mất hút (đc Lc 1,26), dẫu thuộc dòng tộc David. Trong ngày dâng Đức Giêsu vào đền thờ sau bốn mươi ngày hạ sinh ở Betlem, cùng với Giuse, Mẹ đã đem lễ vật của những người nghèo: hai chim bồ câu (đc Lc 2,24). Tuy nhiên, ai sống bằng công việc tay chân thì có thể nói cách chân thật: “Maria là người chị em của chúng ta”.

Người nữ môn đệ của Đức Giêsu

Mối quan hệ của Mẹ Maria với Đức Giêsu không cạn kiệt ở tình mẫu tử của mình. Một truyền thống lâu dài nhìn việc chiêm ngưỡng Mẹ như bạn đồng hành của Đấng Cứu Chuộc, như chính Công Đồng Vat. II đã khẳng định. Tước hiệu “người nữ môn đệ của Đức Giêsu” đã được trình bày trong văn học của các Giáo phụ xưa, ngày nay, thấy trong một phổ biến rộng rãi hơn.

Bằng một khối kinh nghiệm vốn hoàn bị tình mẫu tử đã đảm nhận trong sự phức tạp, Mẹ Maria thiết lập căn tính của mình. Đời sống của Mẹ hoàn toàn là một tiến triển khiến sự sống lớn lên thành sức sống. Đó là sự thực hiện cụ thể và tròn đầy của xác quyết Tin Mừng: “Ai mất sự sống mình vì Chúa Giêsu và vì Tin Mừng thì sẽ cứu được nó” (Mc 8,35).

Nhưng đây đã là cung cách của Đức Maria trong tình trạng của người môn đệ Đức Giêsu? Hai giai thoại thời thơ ấu của Đức Giêsu như thánh Luca đã trình thuật , đó là sự động viên và cơ hội để suy tư đối với người Mẹ: đó là của việc sinh nở và cuộc hành hương về Giêrusalem, khi Người Con đầy 12 tuổi. Cả hai trường hợp, thánh sử khẳng định rằng Đức Maria đã lưu giữ tất cả và đã suy niệm trong lòng của mình. Theo J. M. Alonso “con tim của Đức Maria xuất hiện như tổng hợp của mọi suy niệm Kitô giáo về các mầu nhiệm của Đức Kitô”. Đức Giêsu đã là một hài nhi khiến cho rất nhiều người nghĩ tới người mẹ. Đã khiến cho nghĩ tới những “ân huệ” vốn nghiễm nhiên sự sống; đồng thời làm giàu nó và chiêm ngưỡng nó.

Trong hai đoạn Tin Mừng đã nhận định đời sống trưởng thành của Đức Giêsu như thể làm đau lòng thánh mẫu (đc Mc 3,21.31-35; Lc 11,27-28; Ga 2,1-10), trình bày sự kiến tập đôi khi nhiều trăn trở và đau thương mà Mẹ Maria đã phải chịu đựng. Kiến tập thứ nhất đảm nhận một sự nổi bật đặc biệt. Khi Đức Giêsu bỏ lại Nazaret và bắt đầu sứ vụ của mình, Mẹ Maria thấy mình ở trong nhu cầu chấp nhận một vài từ bỏ mà một người mẹ đã sở hữu mà không thể chịu được hay phải chịu một cách miễn cưỡng. Mẹ không thể dõi theo quan hệ mẹ-con đã sống cho tới giờ với Đức Giêsu: Người Con khởi đầu sự tự lập của mình.

Cho dù chúng ta không biết những cách thức cũng như những thời điểm, nhưng chắc chắn Mẹ Maria đã dõi theo hành trình môn đệ của mình. Quả vậy, Mẹ đã trải qua từ đức tin và từ niềm tin của Cựu Ước tới những sự mới lạ vốn bẻ gãy bằng sự hiện diện của Đức Giêsu; Mẹ trải qua từ một gia đình tự nhiên và của Israle tới một gia đình mới vốn vượt trổi cả hai, đó là gia đình của Nước Chúa, trong đó những mối ràng buộc huyết nhục nhường chỗ cho những ràng buộc của Thần Khí; trải qua từ một thế giới của những giá trị và thái độ của giao ước cũ tới một thế giới của cảm thức, giá trị và thái độ được Đức Kitô trình bày trong bài Giảng trên Núi; trải qua từ “đã nghe và đã nói” tới “nhưng Thầy nói với các con”.

Trong cụ thể, Mẹ Maria trải qua từ não trạng vốn gợi nhắc giao ước cũ và hiện diện trong một vài luồng tư tưởng của Do Thái vào thời của Mẹ (những anawim: những người nghèo của Thiên Chúa) tới não trạng mới do Đức Giêsu đề xuất với tất cả những gì mà nó mang mặc. Được hòa nhập vào trường học của Chúa Giêsu, vào trong gia đình mới và trở thành người môn đệ đầu tiên và hoàn hảo của Ngài. Sự mỏi mệt của Mẹ giờ đây là của người tiến bộ mà không có “một cực khổ của trái tim” (Redemptoris Mater 17), nỗ lực của Mẹ là của người sống cách căn cội và bền tâm của người đi theo Đức Kitô. Mẹ đã hướng tới cái gì đó rất cao thượng, sự đi lên của Mẹ hướng tới đỉnh cao của chân lý mà Chúa Cha tiếp tục trình bày cho Mẹ nơi Đức Giêsu.

Như kết luận

Chúng ta đã trình bày hai khía cạnh về nhân cách của Đức Maria trong tương quan với những quan hệ: “người chị của chúng ta” và “người môn đệ của Đức Giêsu”. Trong tổng hợp ta có thể nói về hành trình trần thế của mình, Mẹ Maria đã đan dệt một mạng lưới cô đọng những quan hệ với các anh chị em của mình trong nhân loại, trong đức tin và trong lộ trình thần học. Mẹ đã công bố lời fiat của mình trong một tương quan hoàn toàn đặc biệt với Đấng Thiên Sai mà Mẹ đã thụ thai trong cung lòng của mình và khởi đi từ sự này, Mẹ đã thiết định một quan hệ thâm sâu và mật thiết với Thiên Chúa của giao ước, do đó Thần Khí đã ngự xuống trên Mẹ (đc Lc 1,35). Với sức mạnh và ánh sáng của Thần Khí Mẹ đã sống trong liên tục rộng mở và hiệp thông với Thiên Chúa, với Người Con của Mẹ và với tất cả con cái của mình. Và Giáo Hội trong suốt mọi thế kỷ đã đề xuất và chiêm ngưỡng người nữ tử này của Thiên Chúa, người Mẹ và người môn đệ của Chúa Giêsu và người chị của chúng ta. Trong thực tế, Đức Maria là một “thế giới vi mô của mối quan hệ” rạng ngời.

Pablo Largo Dominguez

Sr. Caty, FMA chuyển ngữ