Giáo họ cổ kính xây nền tương lai

Để phát huy đức tin của một giáo họ cổ kính, vào lúc 9h ngày 04.04.2008, giáo họ Kim Đôi (thuộc xứ Trung Nghĩa) đã long trọng tổ chức lễ Đặt Viên Đá xây dựng cở sở phụng tự và giáo dục đức tin. Nghi lễ này được Đức cha Phaolô Maria chủ sự, và chính ngài đã dâng thánh lễ tạ ơn cho cộng đoàn nơi đây cùng với 12 linh mục trong và ngoài giáo hạt Văn Hạnh; cũng có các tu sĩ nam nữ, chủng sinh và khoảng 2.000 tín hữu, khách mời tham dự.

Kim Đôi là một trong những vùng đất được đón nhận hạt giống đức tin khá sớm ở giáo phận Vinh nói riêng và trên toàn đất nước Việt Nam nói chung – vào năm 1659. Sở dĩ như thế là do Kim Đôi nằm ngay cửa lạch Sót, một trong những cửa biển ở Hà Tĩnh, nơi mà các nhà truyền giáo phương Tây thường dừng thuyền, để từ đó tiến vào đất liền rao giảng Tin Mừng. Tuy nhiên mãi năm 1783, giáo họ Kim Đôi mới được thành lập (*)  và nhận Đức Mẹ Mân Côi làm quan thầy.

Giá họ Kim Đôi hiện nay thuộc xứ Trung Nghĩa, hạt Văn Hạnh, nằm trong địa bàn xã Thạch Kim, Lộc Hà, Hà Tĩnh, và đang được linh mục Giuse Nguyễn Công Bắc phụ trách.

Với thời gian, dù nhiều người dân Kim Đôi đã phải di cư sang các làng xã khác do chiến tranh, thiên tai bão lụt, nghề nghiệp, nhưng hiện tại họ đạo nơi bến lạch Sót này cũng đã tăng lên gần 3100 tín hữu.

Ngay sau khi được thành lập, giáo họ Kim Đôi đã có cho mình một ngôi nhà thờ, dù làm bằng cột gỗ, tre lá, vách đất. Nhưng ngôi nhà thờ này đã bị thiêu rụi dưới thời bách đạo của Văn Thân.

Sau đó, vào năm 1890, cha G.B. Lê Minh, người con ưu tú đầu tiên của giáo họ trong hàng linh mục, đã mua gỗ từ giáo xứ Đông Tràng về làm nhà thờ cho quê hương mình.

Ngôi nhà thờ bằng gỗ mít này đã kiên vững trước thiên nhiên suốt gần 9 thập kỷ. Tuy nhiên, đến năm 1966, dưới sức tàn phá của bom đạn do con người làm ra, nhà thờ đã bị hư hỏng một phần, và ngày 14.11.1972, một lần nữa bom đạn Mỹ lại dội xuống xóm đạo bên cửa lạch Sót. Lần này, không chỉ nhà thờ mà cả nhà phòng và nhà giáo lý của giáo họ đều bị bình địa hoàn toàn.

Năm 1973, sau khi sơ tán về, do chưa có điều kiện để xây dựng ngôi nhà thờ khác, nên bà con giáo dân đã phải mượn đỡ bộ khung ngôi nhà gỗ của cố Trần Thọ làm tạm nơi sớm tối đọc kinh, cầu nguyện.

Tháng 10, 1976, giáo họ Kim Đôi khởi công tái thiết nhà thờ. Tuy nhiên, do kinh tế còn quá khó khăn, nên họ chỉ làm bé nhỏ, sơ sài. Đến năm 1993, bà con giáo dân nơi đây lại góp công góp của nối dài nhà thờ thêm 15 mét để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của mình.

Do nhà thờ xây dựng sau giai đoạn chiến tranh nên mọi thứ đều ở trong thế tạm bợ, và vì vậy, đến thời gian gần đây, vừa do ngôi nhà thờ không đủ an toàn cho sinh mạng của người tín hữu, vừa không đáp ứng đủ nhu cầu sinh hoạt của hơn 3.000 tín hữu, nên họ đạo Kim Đôi đã xin phép giáo quyền và chính quyền để xây dựng ngôi nhà thờ mới.

Với một bề dày lịch sử đức tin và dân số đông như thế, cũng như nhắm đến mục đích lâu dài trong tương lai, nên giáo họ nhận Đức Mẹ Mân Côi làm quan thầy này quyết định xây dựng một ngôi nhà rộng lớn, hai tầng: tầng trên dùng vào việc phụng tự, tầng dưới xây ngăn làm các phòng học giáo lý và trung tâm sinh hoạt của giáo họ.

Trong thời gian gần 350 năm đón nhận đức tin và  255 năm thành lập giáo họ, ngoài những thành quả là sự xác tín sâu xa hơn vào Thiên Chúa, sự thay đổi con người ngày một nên tốt hơn, cộng tín hữu bên cửa lạch Sót còn đã có 15 người con dâng mình cho Thiên Chúa trong chức vụ linh mục và 11 chủng sinh, tu sĩ nam nữ.

Trước một họ đạo có truyền thống đức tin lâu đời và tinh thần hăng say xây dựng nhà Chúa như thế, trong bài giảng lễ, Đức cha đã có lời khen ngợi các tín hữu nơi đây. Tuy nhiên, ngài cũng không quên nhắc nhở họ phải biết xây dựng con người và thực thi giới luật yêu thương ngày một tốt hơn: “Khi dồn công sức vào việc xây dựng nhà thờ vật chất, ta có biết quan tâm đến cộng đoàn là Thân Mình Chúa Kitô – Đền thờ đích thực để nhà thờ trở nên điểm hẹn tình thương không? Nhất là ta có lo lắng xây dựng con người chúng ta, những anh em chúng ta là những nhà thờ sống động đang bị méo mó dị dạng vì cái nghèo khổ, bất công, tiêu cực? Lời thánh Gioan Kim Khẩu sau đây đáng làm chúng ta suy nghĩ: ‘Đức Giêsu có được ích gì chăng, khi bàn thờ của Ngài chất đầy vàng còn chính Ngài thì lại chết đói? Ích gì nếu chỉ lấy màn vàng để trang hoàng bàn thờ Chúa nhưng lại không đem cho Ngài tấm mền mà Ngài đang cần? Nói thế không phải là cấm những sự trang hoàng, nhưng cùng với những sự đó, khuyên bạn nên làm những việc bố thí kia nữa. Vậy khi bạn trang hoàng bàn thờ thì đừng quên người anh em đang đau khổ, vì đền thờ này quý báu hơn đền thờ kia!’”

Hy vọng, một cộng đoàn đã dẫn đầu trong việc lãnh nhận đức tin, trong việc biết kết hợp xây dựng cơ sở phụng tự và giáo dục đức tin, thì cũng sẽ dẫn đầu trong đào tạo con người toàn diện và thực thi giới luật yêu thương của Chúa!

(*) Theo Bản Sơ lược Lịch Sử Giáo Họ Kim Đôi do ông Giuse Trần Văn Doãn biên soạn, thì giáo họ Kim Đôi được thành lập dưới thời Đức cha FranÇois Pallu. Nhưng trong cuốn Lịch Sử Giáo Hội Công Giáo của tác giả Bùi Đức Sinh, O.P, ở trang 327 thì giáo phận Đàng Ngoài được trao cho Đức giám mục Pallu vào năm 1659 và theo tác giả Trương Bá Cần trong cuốn Lịch Sử Giáo Phận Vinh ở trang 27, thì Đức giám mục Pallu xin từ chức năm 1678 trước khi giáo phận Đàng Ngoài được chia làm hai giáo phận: Đông Đàng Ngoài và Tây Đàng Ngoài; và giáo phận Tây Đàng Ngoài trong thời gian mà giáo họ Kim Đôi được thành lập là do Đức giám mục Davoust phụ trách (x. Đào Trung Hiệu, Cuộc Lữ Hành Đức Tin II, tr. 103). Như vậy, hoặc là Đức giám mục Davoust cho phép thành lập giáo họ Kim Đôi, hoặc là nếu đúng Đức mục Pallu cho phép thành lập, thì giáo họ Kim Đôi được thành lập trước đó khá sớm. Điều này cũng có thể xẩy ra, vì nếu mãi đến 1783, Kim Đôi mới được thành lập họ, thì như vậy từ khi họ được lãnh nhận đức tin cho đến khi thành lập họ là 125 năm – một khoảng thời gian khá dài.